الوقت- مجتبی علیان: در حالی که روند گفتوگوهای میان ایران و ایالات متحده به مرحله امضا تفاهمنامه اولیه برای پایان دادن به جنگ در همه جبههها رسیده و همین خبر کافی بود تا ولولهای سیاسی و رسانهای در سرزمینهای اشغالی به راه بیافتد و حتی بسیاری دم از تکرار خیانت ترامپ به یکی دیگر از متحدن نزدیکش یعنی بنیامین نتانیاهو بزنند، با این حال هستند برخی دیگر از تحلیلگران که روایت متفاوتی از آنچه در حال شکلگیری است ارائه میدهند و آن شکلگیری نوعی همگرایی تاکتیکی میان دونالد ترامپ و نتانیاهو است؛ همگرایی که میتواند به کاهش تنشهای علنی میان واشنگتن و تلآویو بر سر پرونده ایران منجر شود.
شواهد موجود نشان میدهد که برخلاف دورههای گذشته، اختلافات میان ترامپ و نتانیاهو بر سر نحوه مواجهه با ایران به شکل کمسابقهای آشکار شده است.
رسانه آکسیوس گزارش داده که رئیسجمهور آمریکا از برخی اقدامات نتانیاهو ابراز نارضایتی کرده و معتقد است برخی تصمیمات اسرائیل میتواند مسیر توافق با ایران را با خطر مواجه کند.
باید افزود همزمان، تحلیلهای منتشرشده در رسانههایی مانند گاردین و الجزیره نیز از وجود تفاوت منافع میان دو طرف خبر میدهند. بر اساس این تحلیلها، ترامپ بیش از هر چیز به دنبال دستیابی به یک دستاورد دیپلماتیک و پایان دادن به هزینههای سیاسی و اقتصادی بحران ایران است، در حالی که نتانیاهو همچنان نسبت به هر توافقی که از نگاه او محدودیت کافی بر برنامه هستهای، موشکی و شبکههای منطقهای ایران ایجاد نکند، تردید دارد.
همچنین از سوی دیگر، گزارشهای اخیر نشان میدهد که نتانیاهو با وجود انتقاد از برخی ابعاد مذاکرات، از رویارویی مستقیم با کاخ سفید نیز پرهیز کرده است. حتی منتقدان توافق در اسرائیل اذعان دارند که نخستوزیر در مقطع کنونی از مخالفت علنی و حداکثری با ترامپ خودداری کرده است؛ موضوعی که میتواند نشانهای از تلاش برای مدیریت اختلافات در پشت درهای بسته باشد.
در این چارچوب، برخی ناظران سیاسی احتمال میدهند که نوعی «بدهبستان غیررسمی» میان دو رهبر در حال شکلگیری باشد؛ نه لزوماً یک توافق مکتوب، بلکه تفاهمی مبتنی بر مدیریت هزینههای سیاسی.
با این حال، تاکنون هیچ سند معتبر یا گزارش تأییدشدهای مبنی بر ارتباط مستقیم پروندههای قضایی نتانیاهو با مواضع او درباره توافق ایران منتشر نشده و این بخش همچنان در سطح گمانهزنیهای سیاسی قرار دارد.
نکته مهم آن است که ترامپ برای پیشبرد هرگونه توافق با ایران با مخالفت بخشی از جمهوریخواهان و متحدان سنتی اسرائیل روبهرو است.
تحلیل خبرگزاری رویترز نیز نشان میدهد که هر توافق احتمالی با ایران میتواند ترامپ را در معرض انتقاد جریانهای تندرو داخلی قرار دهد؛ موضوعی که نیاز او به کاهش سطح تنش با تلآویو را افزایش میدهد.
بر این اساس، آنچه در حال حاضر بیش از «معاملهای پنهان» قابل مشاهده است، نوعی همگرایی تاکتیکی میان ترامپ و نتانیاهو برای کنترل هزینههای سیاسی است. ترامپ به یک موفقیت دیپلماتیک نیاز دارد و نتانیاهو نیز در شرایطی قرار دارد که تشدید اختلاف با واشنگتن میتواند جایگاه داخلی و منطقهای او را تضعیف کند.
با این حال، نبود شواهد قطعی درباره توافقات پشتپرده و همچنین تداوم اختلافات راهبردی دو طرف بر سر ایران، مانع از آن میشود که این وضعیت را یک ائتلاف پایدار یا معامله قطعی تلقی کنیم.
در پایان باید افزود دادههای موجود از «اختلاف کنترلشده» میان ترامپ و نتانیاهو حکایت دارد، نه از «همسویی کامل» یا «معامله اثباتشده». هرگونه ادعا درباره ارتباط پروندههای قضایی نتانیاهو با مواضع او در قبال توافق ایران، تا زمان انتشار اسناد معتبر، باید در چارچوب فرضیههای تحلیلی و نه واقعیتهای اثباتشده مورد بررسی قرار گیرد.
